In de praktijk

Wil je graag weten hoe het vervangen van een lantaarnpaal of een armatuur in zijn werk gaat? Heb je wel eens stil gestaan bij de uitvoering van een omvangrijk project, zoals een grote reconstructie waarbij alle masten en armaturen in één straat worden vervangen? Lees dan verder. In deze rubriek ga ik dieper in op wat er bij zulke werkzaamheden allemaal komt kijken en hoe het overige verkeer hierop reageert.


Voor ik je de projecten voorschotel zal ik eerst een uitleg geven van de attributen die erbij nodig zijn. En onderaan deze pagina kun je zien bij welke werkzaamheden ik aanwezig was.


Algemeen

Gereedschap en andere benodigdheden.

Palenschop

Een palenschop heeft eigenlijk hetzelfde principe als een schaar. Alleen zijn bij de schaar de twee snijbladen vervangen door twee schopbladen die tegenover elkaar zitten. En natuurlijk is de palenschop ook een stuk groter. Zo kan je een gat graven van ca 1 meter diep en een diameter van 30 tot 40 cm. Dit vergemakkelijkt het zetten en plaatsen van lantaarnpalen. Als je een normale schop gebruikt moet je het gat groter maken. Ook kan hiervoor een grondboor gebruikt worden.

Raket

Nee, dit heeft niets te maken met de NASA. Een raket die in de straatverlichting wordt gebruikt, vergemakkelijkt het leggen van kabels onder de weg of onder andere obstakels door zonder dat je de weg hoeft open te breken of de obstakels hoeft te verwijderen. Aan beide zijden van de weg moet een langwerpig gat gegraven worden van zo'n 60 cm diep bij ± 100 x 50 cm. (de langste kant van het gat haaks op de weg). Vervolgens ook aan de andere kant van de weg. De raket wordt aangedreven door een compressor en werkt met hydraulische druk, en tussen de compressor en de raket is een slang gekoppeld. Voordat de raket geactiveerd wordt leg je hem met de slang gewoon op de weg van het ene gat naar het andere. Vaak doet men op die plek een plakbandje om de slang om zo te kunnen zien of de raket er al is. Dan wordt de raket in het gat in horizontale positie gebracht met de waterpas en loodrecht gelegd tegenover het gat aan de overzijde van de weg. Vervolgens wordt de compressor aangezet en de raket begint te "hameren" net zoals de boor thuis als je in beton boort op de klopstand. Zo "schiet" de raket, langzaam, door het zand onder de weg door naar de overzijde. Alles wat de raket onderweg tegenkomt, zoals zand en aarde, wordt stevig naar de zijkanten van de raket gedrukt zodat er een holle ruimte ontstaat achter de raket. Als de raket na enige tijd de overkant heeft bereikt wordt de compressor omgezet en de raket gaat aan de achterkant kloppen, zo loopt de raket weer achteruit terug. Nadat de slang eraf is gehaald kan je de kabel of kabels door het gat drukken en komen ze aan de overzijde van de weg tevoorschijn. Als het zand mul is of de afstand te groot om te overbruggen wordt er ook wel voor gekozen de kabel aan de slang te tapen om te voorkomen dat het geslagen gat weer dichtvalt tijdens het doordrukken van de kabel. Een nadeel van dit systeem is dat als de raket ook maar één steentje wortel andere kabels of rioleringen tegenkomt hij “afketst” en niet meer in het gat tegenover de weg tevoorschijn komt, maar zijn eigen weg gaat. Vandaar dus dat eerst de slang en de raket over de weg worden gelegd en de slang getaped wordt op die plek waar de raket de overkant zou moeten bereiken. Als de tape op de slang in het geslagen gat is verdwenen zie je meteen dat het mis is gegaan en kan je ingrijpen. In dat geval worden gewoon de pogingen herhaald maar dan op een andere hoogte of plek. Als het dan nog niet lukt, moet de weg alsnog worden opengebroken. Dit gebeurt dan niet in één keer maar eerst de ene rijstrook (helft van de weg) en daarna de andere helft zodat het verkeer toch nog kan doorstromen.

Graafmachientje

Kleine werkzaamheden, zoals een paar meter sleuf graven of één of meer lasgaten worden doorgaans uitgevoerd met een schop/bats. Maar als het wat meer werk betreft of een compleet project, dan wordt er meestal een klein graafmachientje ingezet om meters, soms wel kilometers kabelsleuven te graven en een heleboel lasgaten. Dit graafmachientje maakt het werk een stuk aangenamer en arbo-vriendelijker dan wanneer je dat allemaal met de hand moet doen. Wel is het zo dat er bij het gebruik van een graafmachientje altijd iemand vooruit moet lopen! De machinist van de graafmachine kan niet zien wat er zich bij de graafbak aandient. Hij zou gemakkelijk een kabel of een waterleiding kunnen raken! De man of vrouw die de graafmachine voorgaat steekt de schop, ook wel bast genoemd, de grond om te kijken of het veilig is daar te graven. Als er inderdaad een leiding of kabel ligt zal dat stuk grond even met de hand moeten worden vrij gegraven.

Vrachtwagen

Lantaarnpalen, met name de hoge lantaarnpalen, worden geplaatst met een vrachtwagen. Er is dan een speciale stellage aanwezig waar de lantaarnpalen op rusten en meestal liggen er ook verscheidende nieuwe lantaarnpalen op de wagen. Meestal aan één zijde. Zo worden de nieuwe masten stuk voor stuk geplaatst. Vaak worden ook meteen de oude masten uit de grond getrokken. Deze komen dan aan de andere kant van de vrachtwagen te liggen. De oude masten worden uit de grond getrokken met het haak/lussysteem. Het luikje wordt onderaan opengemaakt, daar wordt de haak in gestoken die aan de arm zit van de vrachtwagen met spanband. Vervolgens wordt er om de mast een lus of spanband gedaan. Aldus wordt de oude mast uit de grond getrokken en worden de nieuwe lantaarnpalen weer terug geplaatst.

Actiewagen

Onmisbaar bij de grote klussen die meestal buiten de bebouwde kom geklaard worden. Deze wagen is meestal een aanhanger die gekoppeld is aan een bedrijfswagen. De actiewagen is voorzien van een rechthoekige rood-witte striping die altijd schuin is aangebracht. Daarin bevinden zich meestal twee verkeersborden, een driehoekig bord waarop staat aangegeven dat er aan de weg wordt gewerkt en een rond blauw bord met een pijl waarop staat aangegeven dat het verkeer er even omheen moet rijden. Dit blauwe ronde bord kan ook bestaan uit een enkele witte pijl die knipperend oplicht. Meestal zijn deze actiewagens ook voorzien van vier knipperende lampen in de kleur geel of oranje om ze extra aandacht te geven. Op de snelweg worden zulke wagens ook wel voorzien van een botsabsorber om bij een eventuele aanrijding de vrijkomende energie goed op te kunnen vangen.

Afzettingen

pylonnen

afzethek

schildjes

Deze afzettingsattributen zijn bij werkzaamheden onmisbaar. Meestal worden er hekken gebruikt, doorgaans van aluminium of van hout, en gemarkeerd met wit-rode blokmarkering. Vaak zijn ze bovendien voorzien van borden met aanwijzingen voor de automobilist. Ook worden er wel schildjes gebruikt. Dat zijn plastic rechthoekige pilaren met rood-witte markering onder een bepaalde hoek; ze zijn in de meeste gevallen ook nog reflecterend. Doorgaans staan er schildjes in zwarte blokken die uit samengeperst gerecycled kunststof bestaan. Pylonen worden ook vaak gebruikt. Altijd signaaloranje of rood-wit reflecterend. Heel soms wordt er afzetlint gebruikt, al is dat tegenwoordig niet aan te raden. Afzetlint wordt vaak kapot getrokken door voorbijkomende jeugd en die lintflarden kunnen in de wind over de weg wapperen. Dit kan in het donker een schikreactie teweegbrengen bij voorbijrijdende automobilisten en zelfs tot ongelukken leiden.

Schop/Bats

Er moeten hoe dan ook lasgaten of sleuven gegraven worden om de kabels doorheen te leggen of lasgaten om kabels te kunnen koppelen/lassen. Dit soort werk gebeurt doorgaans met de schop of bats. Nadat de werkzaamheden zijn afgerond wordt het lasgat met dit gereedschap ook weer gedicht.

Stamper

De stamper zorgt ervoor dat, als de kabel geplaatst is, het lasgat weer goed wordt aangedrukt. Als je een gat hebt dichtgegooid en je gaat daar meteen over herbestraten dan zakken de tegels weg. Daarom moet het zand eerst worden aangestampt. Dit gebeurt meestal met een stamper die op brandstof werkt. Ook is er een houten stamper om het zand rond de net geplaatste lantaarnpaal aan te drukken. Deze stamper is speciaal klein gemaakt zodat hij om de lantaarnpaal het zand aan kan drukken. De lantaarnpaal gaat hierdoor naderhand niet scheef staan. Deze stamper moet handmatig worden gebruikt.

Moker

Nadat het gat is gedicht moeten de tegels of de klinkers weer terug. Als het niet veel werk is gebeurt dit met de moker. De tegels worden weer teruggelegd en de monteur geeft de tegels zo veel klappen dat ze mooi gelijk komen te liggen met de andere tegels. Bij grotere oppervlakken wordt ook wel een trilmachine ingezet. Zo hoef je alleen maar een mooi zandbedje te maken en de tegels terug te leggen. Naderhand een paar keer met de trilmachine eroverheen en de tegels liggen strak. Meestal doe je er verstandig aan de tegels iets in een "bolvorm" te leggen, omdat het meeste straatwerk naderhand nog "nazakt". Als je de tegels zo ver aantrilt dat ze gelijk liggen met de andere tegels en de tegels zakken nog wat na ontstaat er een kuil.

Bezem

Naderhand nog even wat zand bovenop de bestrating leggen. Dit zand kan door de kieren van de tegels zakken zodat de boel "gezet" wordt en de tegels zich niet meer horizontaal kunnen bewegen. Dit invoegzand wordt altijd met een bezem ingeveegd.

Plaatsen lantaarnpaal algemeen

Bij het plaatsen van een lantaarnpaal is het normaal gesproken handig om de paal niet helemaal waterpas te stellen. Dit is van toepassing bij lantaarnpalen met een uithouder. De uithouder is een ballast die buiten het hart van de lantaarnpaal aanwezig is. Als je de lantaarnpaal meteen bij het plaatsen waterpas stelt is de kans zeer groot dat hij kort daarna iets schuin naar voren gaat staan in de richting van de rijbaan. Het zand onderaan de mast zit namelijk nog niet meteen vast en zal nog enigszins inzakken. Door het voorbijrijdende verkeer worden trillingen veroorzaakt in de grond en aangezien de wind de lantaarnpaal ook nog laat 'zwiepen' komt deze nog iets verder naar voren te staan. Het is dus beter om de lantaarnpaal een slagje naar achteren te zetten, net uit het lood. Zo komt de lantaarnpaal daarna automatisch recht te staan.


De oude lantaarnpaal die uit de grond wordt gehaald wordt te allen tijde "uitgeslagen". Onderin de mast bevindt zich altijd zand dat stevig vast zit. Door met een ijzeren staaf tegen de onderkant van de mast de slaan komt het zand uit de mast. De nieuwe mast wordt na het rechtzetten en het stellen ook weer voorzien van zand dat in het luikje wordt gegooid om de onderkant van de mast weer af te vullen. Dit is om de mast stabieler te maken. Bovendien voorkomt dit toekomstige verzakkingen van de bestrating in de directe omgeving van de mast. Als het zand namelijk onder de bestrating door een niet opgevuld gat van de mast inloopt gaat de bestrating verzakken.

Projecten

Na een stukje theorie is het nu tijd voor het praktijkgedeelte. Het is immers leuk om te zien hoe een en ander in zijn werk gaat. Hieronder een selectie van een aantal projecten waar ik bij aanwezig was.

Naar boven