Snelwegverlichting

Openbare verlichting langs de snelweg vereist andere aandacht dan die binnen de bebouwde kom. Het verkeer verplaatst zich sneller en in- en uitvoegstroken moeten extra opvallen, zodat weggebruikers er tijdig op kunnen anticiperen en naar de situatie kunnen handelen. Immers, een weggebruiker die plotseling nog even snel de uitvoegstrook af moet omdat hij/zij de afrit niet op tijd heeft gezien is een gevaar voor andere weggebruikers. Ook het soort verlichting langs de snelweg is hierbij van groot belang. Rijkswaterstaat, de grootste snelwegbeheerder in Nederland, kiest er tegenwoordig voor om een andere lichtbron en type mast toe te passen. Vroeger zag je langs snelwegen vaak lijnverlichting . De masten staan op een zekere afstand van elkaar. Tussen die masten hangen staaldraden. Aan deze staaldraden hangen armaturen met SOX verlichting. Tegenwoordig kiest Rijkswaterstaat voor een andere type verlichting. Lijnverlichting wordt zo geleidelijk aan vervangen voor normale masten met dubbele uithouders waar twee armaturen op zitten. In deze armaturen zit nu doorgaans een SON-T lamp.


Blauwe lampen A15

Sinds er nieuwe lantaarnpalen zijn geplaatst langs de A15 ter hoogte van Rotterdam globaal tussen Spijkenisse-Ridderkerk zijn er ook op de top van de masten blauwe lampen aangebracht. Deze blauwe lampen hebben verder geen functie maar zijn puur aangebracht uit architectonisch oogpunt om de nadruk op dit nieuwe stuk snelweg te leggen en met behulp van deze blauwe lampen te onderscheiden van de rest van de snelwegen die er in Nederland liggen.


SOX ten opzichte van SON-T lamp

Het beleid van Rijkswaterstaat is er dus op gericht de SOX lamp gaanderweg te vervangen door de SON-T lamp. Dit heeft te maken met de vele camera's die tegenwoordig langs de snelweg staan en die bij SON-T verlichting een beter beeld geven. Bovendien is de SON-T lamp veelzijdiger in gebruik, ze zijn bijvoorbeeld dimbaar, een eigenschap die de SOX lamp niet heeft. Snelwegen zijn in de avond en de nacht minder intensief in gebruik, waardoor de verlichting gedimd kan worden afhankelijk van het verkeersaanbod. In vele gevallen wordt er zelfs voor gekozen de verlichting helemaal uit te laten en uitsluitend te gebruiken bij bijzondere aangelegenheden, zoals een pechgeval of ongeluk of bij een spitsstrook die open is gesteld en extra aandacht vraagt van de automobilist.


Kleurweergave

Kleurweergave is niet belangrijk langs de snelweg. De verlichting langs de snelweg is puur en alleen om aan te geven hoe de weg loopt en waar de in- en uitvoegstroken zijn. Het gaat dus niet om bijvoorbeeld de sociale veiligheid. Hierdoor kan er gemakkelijk gekozen worden voor SOX of SON-T verlichting. Vandaag de dag wordt dus meestal de SON-T verlichting gebruikt vanwege de voordelen.


Combinatie van lichtbronnen

Soms geeft men de voorkeur aan een combinatie van de twee lampen. Dan wordt de hoofdrijbaan verlicht door een SON-T lamp en is er voor de uitvoegstrook een SOX verlichting aanwezig. SON-T verlichting heeft een goudgele lichtkleur, terwijl de SOX lamp een oranje licht uitstraalt. Zo valt met dit kleurverschil de uitvoegstrook beter op en zal de automobilist er eerder op attent gemaakt worden.


Onderhoud verlichting

Rij je op de snelweg en is er een lamp kapot? Helaas…. Het kan wel even duren voor Rijkswaterstaat die repareert. Eén kapotte lamp is niet belangrijk en krijgt niet de aandacht van RWS. Één kapotte lamp is namelijk nauwelijks tot niet merkbaar op het algehele verlichtingsniveau. Het beleid van RWS is erop gericht pas tot vervanging over te gaan als er 15 tot 20% van de lichtbronnen is uitgevallen. Dan pas is het verlichtingsniveau in het geding en komt RWS in actie. Alle kapotte lampen worden dan in één keer vervangen. Dit gebeurt vaak ‘s nachts. Met de huidige verkeersdrukte is het absoluut onverstandig zulke werkzaamheden overdag uit te voeren. Vaak wordt dan vanaf 21 uur de rijstrook afgesloten waar de verlichting zich bevindt. Hoogwerkers kunnen op deze manier veilig hun werk verrichten. De rijstroken worden afgesloten met actiewagens en de eventuele matrixborden. Er verschijnt dan het bekende rode kruis boven de rijstrook die niet toeganklijk is. Voor de overige rijstroken geldt in dat geval doorgaans een maximumsnelheid, b.v. 90 km.


Energiebesparing

Ook langs de snelweg wordt gedaan aan energiebesparing. SOX verlichting wordt langzamerhand vervangen door de SON-T lamp die dimbaar is en kan anticiperen op de aanwezige verkeersintensiteit. Ook is er een tijdje gebruik gemaakt van 'nachtlampjes' langs de snelwegen in Nederland. Net boven de helft van de mast is een kleine armatuur gemonteerd, met het uiterlijk van een buleye- lamp die je vaak in een schuur of onder een carport ziet hangen. Hierin zit een spaarlamp die wit licht uitstraalt. De bedoeling is dat de hoofdrijbaanverlichting op een vooraf ingestelde tijd volledig uit wordt geschakeld en dat de kleine armaturen met de spaarlampen blijven branden of dan juist gáán branden. Zo is er geen verlichting maar wél oriëntatieverlichting om aan te geven hoe de snelweg zijn verloop heeft. Helaas heb ik deze installatie nog nooit echt in werking gezien, dus ik vermoed dat dit project een beetje is "doodgebloed". Vanwege de crisis is in 2012, begin 2013 gekozen om lantaarnpalen soms helemaal uit te zetten, ook in de spits. Dit geeft over het algemeen weinig overlast voor de automobilist, al is het soms wel lastig.


LED Verlichting

Sinds oktober 2010 is een gedeelte van de A44 verlicht door LED verlichting. Het is het eerste gedeelte in Nederland, zelfs ter wereld dat is verlicht met LED verlichting. De verlichting is aangebracht tussen knooppunt Burgerveen en de Kaagbrug en het gaat om zo'n 7 kilometer snelweg. Hiermee wordt ca 40% energie bespaard en leidt tot een geringere CO2 uitstoot. Per jaar wordt hiermee 180.000 kilowatt aan energie bespaard wat gelijk staat aan het elektriciteitsverbruik door ongeveer 50 huishoudens.


Hieronder zie je een selectie van de foto's van de lantaarnpalen langs de snelwegen in Nederland.


Ik ben zelf niet zo thuis in de snelweg-infrastructuur. Bij vele foto's weet ik dus de locatie niet. Mocht je als lezer de locatie wél weten, meld het dan even, zodat ik het kan aanpassen bij de foto.


Naar boven